Kolejna fala upałów, która obejmuje Polskę, będzie testem nie tylko dla mieszkańców, ale również dla krajowego systemu elektroenergetycznego. Wysokie temperatury oznaczają rosnące zużycie energii przez klimatyzację, wentylację i urządzenia chłodnicze, a jednocześnie mogą ograniczać wydajność części elektrowni oraz sieci przesyłowych. Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) zapewniają, że system pozostaje stabilny, jednak nie wykluczają wykorzystania dodatkowych mechanizmów zabezpieczających, w tym rynku mocy.
To pokazuje, że wraz ze zmianami klimatu odporność infrastruktury energetycznej staje się równie ważna jak rozwój nowych źródeł energii.
Wysoka temperatura oznacza większe zużycie energii
Jeszcze kilkanaście lat temu rekordowe zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce kojarzyło się głównie z zimą. Dziś coraz częściej podobne sytuacje występują latem. Rosnąca liczba klimatyzatorów w domach, biurach, centrach handlowych i zakładach przemysłowych powoduje, że podczas fal upałów krajowe zapotrzebowanie na energię gwałtownie rośnie.
Jednocześnie wysokie temperatury mogą pogarszać warunki pracy infrastruktury energetycznej. Dotyczy to zarówno sieci przesyłowych, jak i części elektrowni wykorzystujących wodę do chłodzenia. W Europie podobne problemy w ostatnich latach występowały między innymi we Francji i Niemczech.
Rynek mocy pozostaje zabezpieczeniem systemu
Jednym z narzędzi, które może zostać wykorzystane w okresach największego obciążenia, jest rynek mocy. Mechanizm ten wynagradza elektrownie oraz inne jednostki za gotowość do dostarczenia energii w sytuacjach, gdy system najbardziej jej potrzebuje.
Jeżeli prognozy wskazują możliwość wystąpienia deficytu mocy, operator systemu przesyłowego może uruchomić odpowiednie procedury. Ich celem jest utrzymanie bezpieczeństwa dostaw energii i ograniczenie ryzyka zakłóceń w pracy krajowej sieci.
Eksperci podkreślają jednak, że samo uruchomienie rynku mocy nie oznacza zagrożenia blackoutem. Jest to element normalnego funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, przygotowanego na sytuacje zwiększonego zapotrzebowania.
OZE pomagają, ale nie rozwiązują całego problemu
W słoneczne dni bardzo wysoką produkcję notują elektrownie fotowoltaiczne, które pokrywają znaczną część zapotrzebowania na energię w godzinach południowych. Problem pojawia się wieczorem, gdy produkcja z paneli gwałtownie spada, a zapotrzebowanie pozostaje wysokie.
To właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabierają magazyny energii, elektrownie szczytowo-pompowe, jednostki gazowe oraz elastyczne zarządzanie popytem. Zdaniem analityków tylko połączenie różnych technologii pozwoli utrzymać stabilność systemu w okresach ekstremalnych warunków pogodowych.
Zmiany klimatu stawiają przed energetyką nowe wyzwania
Fale upałów przestają być wyjątkowym zjawiskiem i coraz częściej stają się elementem letniej rzeczywistości. Oznacza to, że operatorzy sieci oraz producenci energii muszą przygotowywać się nie tylko na rekordowe mrozy, ale również na długotrwałe okresy wysokich temperatur.
Dla Polski będzie to oznaczało konieczność dalszych inwestycji w sieci elektroenergetyczne, magazyny energii, elastyczne moce wytwórcze oraz cyfrowe systemy zarządzania pracą całego krajowego systemu. To one będą decydować o bezpieczeństwie dostaw energii w kolejnych latach.
Źródła: Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE), Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), Urząd Regulacji Energetyki (URE), Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA).
