Polska pozostaje jednym z największych beneficjentów funduszy unijnych, jednak w obszarze pomocy publicznej dla transformacji przemysłu wyraźnie ustępuje największym gospodarkom Europy. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że to Niemcy, Francja i Włochy najintensywniej korzystają z wyjątkowych zasad wsparcia dla przedsiębiorstw wdrażających zielone technologie. Dla polskich firm oznacza to coraz trudniejszą walkę o nowe inwestycje, miejsca pracy i przewagę konkurencyjną w sektorach przyszłości.
Zielona transformacja napędzana miliardami euro
Po kryzysie energetycznym Komisja Europejska złagodziła zasady udzielania pomocy publicznej. Wprowadzono mechanizmy umożliwiające państwom członkowskim wspieranie inwestycji w technologie niskoemisyjne, produkcję baterii, komponentów do fotowoltaiki, elektrolizerów, pomp ciepła czy wodoru.
Największe gospodarki szybko wykorzystały nowe możliwości. To właśnie Niemcy odpowiadają za zdecydowaną większość zatwierdzonej przez Komisję Europejską pomocy publicznej w ramach tymczasowych ram wsparcia. Znaczące programy uruchomiły również Francja, Włochy i Hiszpania.
Polska stawia na fundusze, ale skala wsparcia pozostaje ograniczona
Polska nadal finansuje transformację energetyczną przede wszystkim z Krajowego Planu Odbudowy, Funduszu Modernizacyjnego oraz środków polityki spójności. W porównaniu z największymi gospodarkami UE rzadziej wykorzystuje jednak mechanizmy krajowej pomocy publicznej dla przemysłu.
Eksperci zwracają uwagę, że dla inwestorów coraz większe znaczenie ma nie tylko cena energii czy dostępność wykwalifikowanych pracowników, ale również poziom wsparcia oferowanego przez państwo. To może wpływać na lokalizację nowych fabryk związanych z elektromobilnością, magazynami energii, produkcją wodoru czy komponentów dla odnawialnych źródeł energii.
Rywalizacja o inwestycje dopiero się rozpędza
Komisja Europejska zapowiada kolejne instrumenty wspierające rozwój europejskiego przemysłu w ramach strategii Clean Industrial Deal. Celem jest ograniczenie zależności od importu technologii z Chin oraz zwiększenie konkurencyjności europejskich producentów wobec Stanów Zjednoczonych, gdzie obowiązują szerokie zachęty wynikające z Inflation Reduction Act.
Dla Polski będzie to kolejny test skuteczności polityki przemysłowej. Od tempa uruchamiania krajowych programów wsparcia może zależeć, czy nowe inwestycje trafią do polskich regionów, czy wybiorą państwa oferujące wyższe subsydia.
Ciekawostka
Według danych Komisji Europejskiej zdecydowana większość zatwierdzonej pomocy publicznej w ramach nadzwyczajnych zasad wsparcia przypadła na kilka największych gospodarek UE. Pokazuje to, że możliwość udzielania pomocy nie zawsze oznacza jej równomierne wykorzystanie przez wszystkie państwa członkowskie.
Źródła: Komisja Europejska, Reuters.
