Polska kolej od lat kojarzy się z modernizacją torów, nowymi pociągami i inwestycjami w dworce. Tymczasem znacznie mniej mówi się o zmianie, która może mieć równie duże znaczenie dla przyszłości transportu – transformacji energetycznej. Jej celem jest nie tylko ograniczenie emisji CO₂, ale także zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i uniezależnienie kolei od wahań cen energii.
Kluczowym elementem tych działań jest program Zielona Kolej®️, zakładający, że do 2030 roku aż 85 proc. energii wykorzystywanej przez polski transport szynowy będzie pochodzić z odnawialnych źródeł.
Kolej staje się częścią transformacji energetycznej
Polska kolej jest jednym z największych odbiorców energii elektrycznej w kraju. Każdego dnia tysiące pociągów pasażerskich i towarowych korzystają z sieci trakcyjnej zasilanej przez setki podstacji energetycznych. Oznacza to, że nawet niewielka poprawa efektywności systemu przekłada się na znaczące oszczędności energii i redukcję emisji.
Program Zielona Kolej®️, realizowany przez PGE Energetyka Kolejowa we współpracy z przewoźnikami i zarządcą infrastruktury, zakłada stopniowe zastępowanie energii pochodzącej z paliw kopalnych energią z odnawialnych źródeł. Coraz więcej przewoźników, w tym PKP Intercity, zawiera długoterminowe umowy na zakup energii z OZE.

Nie chodzi tylko o „zielony prąd”
Transformacja kolei nie ogranicza się do zmiany dostawcy energii. Równolegle modernizowane są podstacje trakcyjne, które odpowiadają za zasilanie sieci trakcyjnej. To one przekształcają energię z krajowego systemu elektroenergetycznego na parametry wykorzystywane przez pociągi.
PKP Polskie Linie Kolejowe przygotowują również wdrażanie nowoczesnego systemu zasilania 2×25 kV AC, powszechnie stosowanego na liniach dużych prędkości w wielu krajach Europy. Wyższe napięcie oznacza mniejsze straty energii podczas przesyłu, możliwość obsługi większej liczby pociągów oraz przygotowanie infrastruktury do przyszłych połączeń o wysokich prędkościach.
Coraz częściej przy infrastrukturze kolejowej powstają także instalacje fotowoltaiczne i bateryjne magazyny energii. Pozwalają one wykorzystać energię wyprodukowaną w ciągu dnia, ograniczyć przeciążenia sieci oraz zwiększyć odporność systemu na zakłócenia.
Dlaczego ma to znaczenie dla pasażerów?
Zmiany energetyczne nie są jedynie kwestią polityki klimatycznej. Nowoczesny system zasilania oznacza większą niezawodność przewozów, lepsze wykorzystanie infrastruktury i możliwość uruchamiania większej liczby połączeń bez kosztownej rozbudowy sieci.
To również sposób na ograniczenie wpływu rosnących cen energii na funkcjonowanie kolei. Im większy udział własnych źródeł odnawialnych oraz długoterminowych kontraktów na zieloną energię, tym łatwiej stabilizować koszty przewozów.
Zielona kolej to element bezpieczeństwa energetycznego
Transformacja energetyczna kolei wykracza dziś poza sektor transportu. Staje się częścią szerszej strategii modernizacji krajowej infrastruktury energetycznej. Rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynów energii i nowoczesnych systemów zasilania zwiększa odporność całego systemu elektroenergetycznego i zmniejsza zależność od paliw kopalnych.
Jeżeli założenia programu Zielona Kolej®️ zostaną zrealizowane, Polska będzie należeć do europejskich liderów wykorzystania odnawialnych źródeł energii w transporcie szynowym. To pokazuje, że kolej przestaje być wyłącznie środkiem transportu. Coraz częściej staje się aktywnym uczestnikiem transformacji energetycznej kraju.
Źródła: PGE Energetyka Kolejowa, PKP Polskie Linie Kolejowe, PKP Intercity, Urząd Transportu Kolejowego (UTK), Ministerstwo Infrastruktury
