Jeszcze kilka lat temu morska energetyka wiatrowa była przedstawiana jako technologia, która wraz ze wzrostem skali będzie systematycznie tanieć. Dziś część projektów jest odkładana, europejskie aukcje kończą się bez ofert, a inwestorzy oczekują wyższych cen energii. Nie oznacza to jednak, że offshore przegrał technologicznie. Problem leży w sposobie liczenia jego kosztów. Państwa przez lata patrzyły głównie na cenę jednej megawatogodziny, pomijając koszt kapitału, sieci, portów, statków instalacyjnych oraz ryzyko wieloletniego procesu inwestycyjnego.
Cena energii nie pokazuje całego rachunku
W 2024 roku na świecie uruchomiono około 109 GW nowych farm wiatrowych na lądzie i tylko 8 GW na morzu. Lądowe turbiny są prostsze w budowie i serwisowaniu, dlatego zwykle produkują energię taniej. Offshore ma jednak inną wartość dla systemu. Wiatr na morzu jest silniejszy i bardziej stabilny, a współczynnik wykorzystania mocy może sięgać około 50 proc. Morskie farmy mogą więc dostarczać duże ilości energii bliżej przemysłowych regionów północnej Europy.
Branżę uderzyły jednocześnie inflacja, droższa stal, ograniczona dostępność kabli i statków oraz wysokie stopy procentowe. Przy projektach rozwijanych przez osiem lub nawet dwanaście lat niewielka zmiana kosztu finansowania potrafi przesądzić o opłacalności inwestycji. WindEurope ocenia, że przez błędnie zaprojektowane aukcje, drogi kapitał i niepewny portfel zamówień Europa może osiągnąć w 2030 roku jedynie około 70 GW offshore zamiast planowanych wcześniej 120 GW.
Polska nie powinna wybierać między offshore a tanią energią
Pierwsza polska aukcja dla drugiej fazy morskich farm wiatrowych zakończyła się sukcesem. URE zakontraktował 3,435 GW mocy, a zwycięskie ceny wyniosły od 476,88 do 492,32 zł za MWh. Inwestorzy mają siedem lat na rozpoczęcie produkcji, a po uruchomieniu otrzymają wsparcie przez 25 lat. Łącznie zadeklarowali wprowadzenie do sieci ponad 330 TWh energii.
To wyższe stawki niż w przypadku lądowej energetyki wiatrowej, ale proste porównanie nie pokazuje wartości całego przedsięwzięcia. Baltic East, Baltica 9 i Bałtyk I mają stworzyć rynek dla portów, stoczni, producentów konstrukcji, kabli i usług serwisowych. Ograniczą też zależność od importowanych paliw, których ceny są podatne na kryzysy geopolityczne.
Polska planuje osiągnąć 5,9 GW mocy offshore do 2030 roku i 18 GW do 2040 roku. Sukces zależy jednak od stabilnych aukcji, rozbudowy sieci i utrzymania kosztu finansowania na rozsądnym poziomie. Pytanie nie brzmi więc, czy morskie wiatraki są najtańszym źródłem energii. Pytanie brzmi, ile kosztowałby polski system bez nich.
Źródła: Urząd Regulacji Energetyki, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, WindEurope, S&P Global Market Intelligence, Newsweek Polska.
