Polski rynek energii wchodzi w kolejną fazę transformacji. Choć rozwój odnawialnych źródeł energii przyspiesza, a pierwsza energia z morskich farm wiatrowych trafia już do krajowego systemu, przedsiębiorcy nadal płacą za energię znacznie więcej niż wielu konkurentów w Europie. O przyszłych kosztach nie zdecydują już wyłącznie ceny węgla czy gazu. Coraz większe znaczenie mają stan sieci elektroenergetycznych, tempo inwestycji w nowe moce oraz zdolność Polski do wykorzystania taniej energii z OZE.
Polska pozostaje jednym z najdroższych rynków energii dla przemysłu
Jeszcze kilka lat temu głównym problemem były rekordowe ceny gazu po wybuchu wojny w Ukrainie. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Ceny surowców ustabilizowały się, jednak energia elektryczna dla przedsiębiorstw w Polsce nadal pozostaje jedną z najdroższych w Europie.
Powodów jest kilka. Krajowy miks energetyczny nadal w dużym stopniu opiera się na węglu, którego produkcja obciążona jest kosztami zakupu uprawnień do emisji CO₂ w systemie EU ETS. Jednocześnie coraz większy udział odnawialnych źródeł energii powoduje konieczność kosztownej modernizacji sieci przesyłowych i dystrybucyjnych.
Według danych ACER i Komisji Europejskiej właśnie koszty systemowe, a nie sama produkcja energii, stają się jednym z głównych czynników wpływających na końcowe ceny dla odbiorców.
Tania energia z OZE nie zawsze trafia do odbiorców
Paradoks europejskiej transformacji polega na tym, że produkcja energii z fotowoltaiki i lądowych farm wiatrowych należy dziś do najtańszych technologii na świecie. Problemem coraz częściej nie jest koszt jej wytworzenia, lecz możliwość dostarczenia jej tam, gdzie jest potrzebna.
Polska odnotowuje rosnącą liczbę odmów wydawania warunków przyłączenia nowych instalacji OZE. Operatorzy wskazują na ograniczoną przepustowość sieci oraz konieczność wielomiliardowych inwestycji w infrastrukturę.
Coraz częściej dochodzi również do czasowego ograniczania pracy farm fotowoltaicznych i wiatrowych w okresach wysokiej produkcji. Oznacza to, że tania energia jest dostępna, ale nie zawsze może zostać wykorzystana przez odbiorców.
Rok 2027 może zmienić układ sił
Najbliższe dwa lata będą dla polskiego rynku kluczowe. Do systemu sukcesywnie będą trafiały nowe moce z morskiej energetyki wiatrowej, rozwijane będą wielkoskalowe magazyny energii, a operatorzy przyspieszają modernizację sieci przesyłowych i dystrybucyjnych.
Jednocześnie Unia Europejska planuje dalszą elektryfikację transportu, ogrzewania i przemysłu. Oznacza to wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną, ale również większe znaczenie elastyczności systemu.
Eksperci podkreślają, że o konkurencyjności krajów coraz częściej będzie decydowała nie liczba nowych elektrowni, lecz zdolność do inteligentnego zarządzania energią.
Przemysł potrzebuje przewidywalnych cen, nie tylko tańszego prądu
Dla przedsiębiorstw równie ważna jak wysokość rachunków staje się ich przewidywalność. Coraz większego znaczenia nabierają długoterminowe umowy PPA z producentami energii odnawialnej, własne instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii oraz systemy zarządzania zużyciem.
To właśnie te rozwiązania pozwalają ograniczać wpływ wahań cen energii na działalność przedsiębiorstw.
Równocześnie coraz więcej firm oczekuje przyspieszenia inwestycji sieciowych, uproszczenia procedur przyłączeniowych oraz stabilnych regulacji, które zmniejszą ryzyko nowych projektów energetycznych.
Transformacja dopiero wchodzi w najtrudniejszy etap
Najbliższe lata pokażą, czy Polska wykorzysta szansę wynikającą z dynamicznego rozwoju odnawialnych źródeł energii. Sama budowa kolejnych farm wiatrowych i fotowoltaicznych nie wystarczy, jeśli nie będzie jej towarzyszyć rozbudowa sieci, magazynów energii oraz cyfryzacja systemu elektroenergetycznego.
Dla gospodarstw domowych oznacza to większą szansę na stabilizację cen w dłuższym okresie. Dla przemysłu stawką pozostaje jednak coś więcej niż wysokość rachunków. To konkurencyjność całej gospodarki, zdolność przyciągania nowych inwestycji oraz utrzymanie produkcji w Polsce.
Transformacja energetyczna coraz mniej polega na budowie nowych źródeł energii. Coraz bardziej staje się wyścigiem o to, kto szybciej stworzy nowoczesny, elastyczny i odporny system elektroenergetyczny.
Źródła podstawowe: Urząd Regulacji Energetyki (URE), Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE), Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), Komisja Europejska, Ember, Eurostat, Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA)
